Cichliden ruwe Edelstenen uit Midden Amerika




 

De veelzijdigheid van de rivieren in Mexico, Guatemala en Belize Het is alweer 5 jaar gelden dat ik voor de eerste maal naar Mexico reisde. Ik kwam in mei 1998 in Yucatan terecht in het inmiddels enorm bekende Playa del Carmen. Ik was hier als doodgewone toerist op strandvakantie. In deze periode vlak voor de regentijd is het in Yucatan warm en benauwd. Ik wist dat er een hoop cichliden in dit gebied voorkwamen, waarvan ik de Thorichthys meeki al eens had verzorgd. Tijdens deze reis bezocht ik onder andere de opgravingen van de mayatempels in Coba. Coba is gelegen in het binnenland aan de oostkant van Yucatan, waar zich een hoop meren en Cenotes bevinden. Cenotes zijn uniek in dit werelddeel. Ze ontstaan doordat er zeewater door de poreuze koraalbodem, waaruit het schiereiland Yucatan bestaat, naar binnen sijpelt. Door de eeuwen heen heeft dit proces ertoe geleid dat er ondergrondse zoetwater riviertjes zijn ontstaan. Op de plaatsen waar deze riviertjes bovengronds komen ontstaan er soms grote ronde gaten in het landschap waarin zich koud en kraakhelder water zich bevindt. In deze cenotes komt ook de T. Meeki voor. Helaas heb ik tijdens deze reis geen mooie cichliden gevonden. Gewoonweg doordat ik te slecht voorbereid was. Om mijn fout van het jaar ervoor goed te maken, besloot ik in februari 1999 een rondreis te maken door Yucatan en hierbij ook Guatemala en Belize te betrekken. Het Mexicaanse deel van Yucatan is vlak (met een enkele uitzondering bij de Puuc-heuvels in het westen) en bedekt met (regen)woud. Spectaculair is het niet, maar de enorme oppervlaktes met woud zijn overweldigend. Mijn reis begon in het noorden van Yucatan in Cancun en van hieruit reisde ik langs de kust naar de grensplaats met Belize, Chetumal. Het landschap verandert geleidelijk richting het zuiden, maar de mensen veranderen ineens op de grens met Belize. De nakomelingen van de Maya’s staan in schril contrast met de negroïde bevolking van Belize. Belize is qua landschap mooier dan het deel van Mexico dat ik reeds bezocht had. Het landschap is meer tropisch en er is veel meer water te vinden. Bij de maya-opgravingen van Xunantunich heb ik een groot deel van de tijd langs de waterkant in de Macal river gezocht naar cichliden. Het heuvelachtige landschap met woud waar de Macal river doorheen stroomt is werkelijk prachtig. In de Macal river komt o.a. de Archocentrus spilurus voor en natuurlijk de Astyanax fasciatus. Deze bijvis wordt door heel Yucatan aangetroffen. Het viel me op dat deze rivier niet bomvol met vis zit, want later op mijn reis zou blijken dat dit in het meer van Peten (Lago de Peten) namelijk wel het geval is. De oevers zijn geleidelijk aflopend en in het water zijn veel maaskeien en hout te vinden. Op sommige plaatsen is er een aardige versnelling in het water. De vissen zoeken voornamelijk de schaduwrijke, langzaam stomende delen van het water op, onder overhangende takken bijvoorbeeld. Op deze plaats in het water liggen ook veel bladeren. Te zien was, dat een blad al voldoende is als afscheiding tussen twee verschillende koppels spilurus. Het viel me ook op dat mens en dier in deze omgeving goed samengaan. Veel mensen gebruiken de rivier voor het dagelijkse levensonderhoud, zoals de voor de was en voor zichzelf. Op relatief korte afstanden van elkaar kom je mens en vis tegen. Vanuit Belize richting het meer van peten in Guatemala. Dit meer zit werkelijk afgeladen met vis. Mooie vis, zoals diverse Vieja-, Archocentrus- en Thorichthys-soorten. Ook dit meer heeft geleidelijk aflopende oevers en er zijn veel riet en waterhyacinten te vinden. Onder water wordt er veel waterpest en hoornblad aangetroffen. Het water is bruin, helder gekleurd. Het meer van Peten ligt temidden van het tropisch regenwoud. Vanuit het meer van Peten richting de grens met Guatemala, waar de Rio Usumacinta een natuurlijke barrière vormt. De Rio Usumacinta is een snel stromende rivier die in deze periode niet erg hoog staat, maar toch nog erg omvangrijk is. De oevers zijn steil en de rivier is geheel gevuld met grove keien. Je ziet veel oeverbeplanting op de stukken die zijn drooggevallen, maar dit zal in de regenperiode, die van mei t/m oktober duurt, wel weer weg zijn. Met een kano hebben we ongeveer twee uur over de Rio Usumacinta gevaren, maar nauwelijks vis waargenomen. Richting Palenque in Chiapas werd het pas echt interessant, want hier komen veel vissen voor in een klein gebied. De vele rivieren banen zich hier een weg door het tropisch regenwoud. In deze periode staan de meeste rivieren laag, dus is het water gemakkelijk toegankelijk. Bij Aqua Azul bleek dat het toch nog moeilijk is om je staande te houden in het snelstroomde water. Het water van Aqua Azul is in deze periode helder en azuurblauw, maar in de regenperiode is het water troebel en bruin. De bevolking noemt de rivier dan ook de ‘Rio Chocolate’. Wat me erg opviel in deze rivier dat er in de luwe gedeelten veel vis voorkomt en dat er in de snelstromende delen veel garnalen en kreeften zitten. Ook zie je hier onder water erg veel slakken. Op enkele vierkante centimeters komen er duizenden tegelijk voor. Voor de bevolking dient de rivier als één van de grootste voedselbronnen. Veel mannen en kinderen zie je met trossen vis voorbij komen, waaronder Theraps coeruleus. Bij de Rio Mi-sol-Ha zie je eigenlijk hetzelfde beeld. Het water mist alleen zijn azuurblauwe kleur en onder water zie je weer voornamelijk hoornblad en waterpest. Wat ook interessant is zijn de vele insecten die ook rondom het water leven. Voornamelijk de grote spinnen zie je veelvuldig jonge vis wegwerken. Het ecosysteem zorgt ervoor dat alleen de sterkste soorten overblijven, terwijl wij in onze aquaria proberen om zoveel mogelijk exemplaren in leven te houden. Vanuit Chiapas richting het westelijke deel van Yucatan kom je onderweg de Rio Candelaria tegen. Deze redelijk brede rivier zit in februari overvol met waterhyacinten en mosselplanten waardoor het haast onmogelijk is om nog maar een glimp op te pakken van het water, dus laat staan wat vis. Het westelijke deel van Yucatan is erg dor en droog. Je komt ter noorden van Campeche er nauwelijks rivieren, beekjes e.d. tegen. Ik heb in dit gebied ook niets noemenswaardig gevonden. Ik was geheel verslaafd geworden aan dit gebied vandaar dat ik in November 2000 besloot om nogmaals richting Mexico, Guatemala en Belize te reizen. Ditmaal betrok ik ook het westelijk en zuidelijk deel van Mexico erbij en het westen en zuiden van Guatemala. Ik vertrok samen met mijn vriendin vanuit Mexico City. Mexico City is enorm, overweldigend en alles overtreffend. Gebouwd op een meer / moeras, waarvan niets meer terug te vinden is, behalve de vele gebouwen die langzaamaan verzakken. Op het gebied van rivieren met vis, moet je ver buiten het centrum zoeken. Hierbij moet men rekening houden dat de stad een onmeetbare omtrek heeft. Het was dus ook onmogelijk om in één dag een grote rivier te bezoeken, behalve dan een klein gebied iets ten zuiden van Mexico City, Xochimilco. Dit gebied staat bekend als het uitgaansgebied voor de ‘locals’. Het gebied doet denken aan de Biesbosch hier in Nederland. Kleine slootjes die bij elkaar komen in één brede vaart. Voor de locals is het traditie om een klein gekleurd bootje te huren en je laten rondvaren over de slootjes, vergezeld van eten, muziek en vrienden. Desondanks komen in deze kleine slootjes enkele Herichthys voor en veel heel veel levendbarende die leven van het eten wat terecht komt in de sloten. Het water is bezaaid met waterhyacinten en waterpest. De bodem bestaat uit een dikke laag modder. Het landschap van Mexico City naar Oaxaca is zoals men het zich kan voorstellen, een woestijn met vele cactussen, roofvogels en slangen. In Oaxaca komen twee bergketens bij elkaar, de Sierra Madre Oriental en de Sierra Madre Oxidental. Dit heeft als gevolg dat er in Oaxaca een mild klimaat heerst, waarbij veel tropisch plantensoorten al zichtbaar zijn. De pieken van de Sierras zijn hier niet hoger dan 1500 meter en doordat het klimaat warmer is, ontstaan hier veel grote rivieren, waaronder de Rio Coatzacoalcos. Op deze plaats is de rivier niet breder dan 10 meter, maar de snelheid waarmee het water naar beneden stroomt is enorm. Er worden hier geen planten aangetroffen, maar wel veel keien in het water. Doordat ik in Oaxaca ziek was, ben ik helaas niet in de gelegenheid geweest om hier uitgebreid op vissenjacht te gaan. Vanuit Oaxaca met de nachtbus richting ‘Tuxtla Gutiérrez’. Indien iemand zich een voorstelling wil maken over de overgang van deze twee gebieden kun je de omgeving van Oaxaca beschouwen als het middellandse zeegebied en de omgeving bij ‘Tuxtla Gutiérrez’ als het Amazonegebied. Het is dus een enorme overgang als je ’s ochtends rond een uur of 5 wakker wordt en naar buiten kijkt en het is warm, benauwd en tropisch. Vroeg in de ochtend staken we de vele toevoer riviertjes van de Rio Grijalva al over. De ene wat breder dan de ander, maar allemaal snelstromend en helder. Wat erg opvallend was ten opzichte van de rivieren uit de omgeving van Oaxaca is dat er hier veel meer oevervegetatie aanwezig is. Met name diverse rietsoorten staan langs de oevers. Rond acht uur moesten we op de boot bij ‘Chiapa de Corzo’ stappen voor een tocht door het ‘Parque nacional del cañón del Sumidero’ te maken. Dit beschermde natuurgebied is uniek door de steile wanden langs de oevers die een afstand van meer dan 1500 meter overbruggen en dan nog eens vele meters onder water. Op sommige plaatsen reizen de wanden rechtop uit het water als een blok omhoog. De rivier die tussen de kliffen zich door worstelt is de ‘Rio Grijalva’.